O PROJEKCIE „KUNSZT RZESZOWSKIEJ FOTOGRAFII”

Czas realizacji projektu: 1.07 – 31.10.2018

Koordynatorzy projektu: Ilona Dusza Kowalska i Monika Rejewska-Mądrzyk

Dziedzictwo kulturowe to zasób materialnych i niematerialnych wartości odziedziczonych po naszych przodkach, który jest kluczowym elementem kształtującym tożsamość społeczną oraz stanowi fundament, na którym oparto wartość wspólnoty. Pielęgnowanie i odkrywanie dziedzictwa sprzyja wzmacnianiu więzi społecznych, przez co stanowi swoiste spoiwo łączące dawne czasy z teraźniejszością. Dlatego też, Fundacja Wspierająca Rozwój Kultury „Aparat Caffe” we współpracy z Muzeum Okręgowym w Rzeszowie, Muzeum Etnograficznym w Rzeszowie, Galerią Fotografii Miasta Rzeszowa, Rzeszowskim Stowarzyszeniem Fotograficznym, Wojewódzką i Miejską Biblioteką Publiczną w Rzeszowie, Fundacją Rzeszowską oraz Małym Objazdowym Muzeum Fotograficznym z Poznania podjęła inicjatywę pn. „Kunszt Rzeszowskiej Fotografii”, której głównym celem była ochrona przed zapomnieniem tradycji rzeszowskiego rzemiosła fotograficznego.

Kliknij i zobacz
publikację projektową.

Troska o materialne i niematerialne dziedzictwo fotograficzne stanowi misję Fundacji Aparat Caffe. W myśl tej idei w listopadzie 2017 roku powołaliśmy do istnienia Atelier Aparat Caffe, w którym w ramach wystaw tematycznych prezentujemy materialne dziedzictwo fotograficzne, na które składa się ok. 8 tys. eksponatów. Są wśród nich aparaty fotograficzne wraz z akcesoriami, stare zdjęcia, szklane klisze, specjalistyczne czasopisma i książki. W wyniku wielu rozmów z odwiedzającymi Atelier zdaliśmy sobie sprawę, iż klasyczna sztuka fotografii to wieloetapowy złożony proces, którego najważniejszym ogniwem jest wiedza, umiejętności i poczucie estetyki osoby wykonującej poszczególne etapy, końcowo stanowiące o pięknie finalnego produktu, jakim jest odbitka fotograficzna. Materialne dziedzictwo, jakim jest eksponat można stosunkowo prosto zabezpieczyć, a co w przypadku znajomości warsztatu fotograficznego? Mając świadomość szybko postępującego ubytku fachowców w tej dziedzinie, postanowiliśmy zachować dla obecnych i przyszłych pokoleń, które otacza głównie świat fotografii cyfrowej, tajniki kunsztu pracy fotografa klasycznego. W podjętej inicjatywie pn. „Kunszt Rzeszowskiej Fotografii”, dofinansowanej ze środków Narodowego Instytutu Dziedzictwa w programie „Wspólnie dla dziedzictwa” pochylamy się nad tradycyjnym rzeszowskim rzemiosłem fotograficznym. Wiedza, umiejętności i wspomnienia fotografów klasycznych stanowią dla nas niematerialne dziedzictwo kulturowe, którego dokumentacja umożliwiła nam odtworzenie technik klasycznych, a ich upowszechnienie przyczynia się do wzrostu wiedzy na temat lokalnej historii kształtującej naszą tożsamość regionalną.

ZOBACZ FILMOWĄ RELACJĘ Z REALIZACJI PROJEKTU

Realizowany przez Fundację Aparat Caffe projekt „Kunszt rzeszowskiej fotografii” dofinansowano w ramach programu Narodowego Instytutu Dziedzictwa – Wspólnie dla dziedzictwa”.

PROGRAM PROJEKTU

  • Wywiady audio i video z rzeszowskimi rzemieślnikami klasycznej fotografii
    W okresie lipiec – październik 2018 roku, w ramach projektu podjęto pracę badawczą, polegającą na dokumentacji rzeszowskiego rzemiosła fotograficznego m.in.: poprzez przeprowadzenie wywiadów audio i video z Dawcami Pamięci – wolontariuszami, którymi byli pracownicy rzeszowskich zakładów fotograficznych funkcjonujących w Rzeszowie. Zarejestrowane wspomnienia pracowników dotyczyły wszystkich aspektów pracy w klasycznym zakładzie fotograficznym począwszy od przyjmowania klienta, przez proces technologiczny po wydawanie gotowych odbitek. Opowiedziane mikrohistorie stanowią ogromne źródło wiedzy technicznej, ale również ubogacone są opowieściami o ciekawych sytuacjach mających miejsce podczas codziennej pracy fotografa.
  • Spotkania badawcze
    Działania projektowe na rzecz badania lokalnego dziedzictwa kulturowego objęły również inne rzeszowskie instytucje kultury w tym: Muzeum Okręgowe, Muzeum Etnograficzne, Wojewódzką i Miejską Bibliotekę Publiczną, Galerię Fotografii Miasta Rzeszowa, Rzeszowskie Stowarzyszenie Fotograficzne oraz Fundację Rzeszowską. Tak liczna współpraca zaowocowała zawiązaniem się grupy badawczej, zaś wspólna realizacja, stworzyła przestrzeń otwartej współpracy i wymiany doświadczeń. Dzięki zorganizowanym spotkaniom przedstawiciele wymienionych organizacji kultury mogli poznać rzemieślników fotografii klasycznej oraz mieli okazję nabyć specjalistyczną wiedzę i umiejętności, co znacząco wzmocniło siłę oddziaływania inicjatywy.
  • Warsztaty historycznych technik fotograficznych
    Ważnym założeniem projektu był autentyczny wzrost umiejętności badaczy i uczestników w zakresie wykorzystania fotograficznych technik historycznych. Koncepcja ta została zrealizowana w grupie pasjonatów, animatorów kultury oraz edukatorów z regionu rzeszowskiego, którzy zrealizowali program warsztatowy z uwzględnieniem: technik fotografii srebrowej, fotografowania wielkim formatem oraz ambrotypii. W trakcie pięciu dni kursu uczestnicy zdobyli interdyscyplinarną wiedzę na temat całego procesu technologicznego wymienionych technik, przez co nabyte umiejętności pozwoliły na wierne odtworzenie poszczególnych etapów pracy dawnego fotografa.
  • „100 Cyjanoportretów na 100-lecie odzyskania przez Polskę Niepodległości” w ramach Europejskich Dni Dziedzictwa 2018
    9 września 2018 roku, w ramach Europejskich Dni Dziedzictwa 2018 w Atelier Aparat Caffe przy ul. Grunwaldzkiej 24 w Rzeszowie odbyły się warsztaty fotograficzne pt. „100 Cyjanoportretów na 100-lecie odzyskania przez Polskę Niepodległości”, w których wzięli udział mieszkańcy Rzeszowa i okolic. Ponad 100 uczestników za sprawą stylizacji (stroje, kapelusze, bibeloty) oraz scenografii studia fotograficznego, miało szansę niejako odbyć podróż w czasie, a tym samym poczuć klimat tamtych dni, kiedy Polska na nowo stała się Niepodległa. Kolejnym etapem warsztatu była odpowiedź na pytanie: „jakim cudem na kartce papieru oświetlonej promieniami słońca pojawia się obraz – portret i dlaczego jest w odcieniach błękitu?”. Po szczegółowym omówieniu kolejnych kroków powstawania odbitki cyjanotypowej, przystąpiliśmy do części warsztatowej. Pracę rozpoczęliśmy od portretowania naszych uczestników, tak aby móc uzyskać negatyw – element niezbędny do dalszych procesów fotograficznych. Następnie w boksie ciemniowym nakładaliśmy negatyw na wcześniej przygotowany papier uczulony światłoczułymi solami żelaza. Tak przygotowane kopioramy z kompleksem negatyw-papier były wystawiane przez uczestników na pełne słońce – czyli poddawane procesowi naświetlania. Kolejno w kuwecie w wodą uczestnicy zanurzali naświetlony papier i obserwowali magiczny moment powstawania obrazu pozytywowego z ich podobiznami. Po kilku etapach płukania oraz procesie suszenia uczestnicy warsztatu zabierali ze sobą do domu piękne błękitne fotografie.
  • Publikacja „Kunszt Rzeszowskiej Fotografii”
    Na podstawie spotkań, nagrań ze świadkami historycznymi, warsztatów, własnej pracy badawczej została opracowana ilustrowana publikacja pt. „Kunszt Rzeszowskiej Fotografii” pod nadzorem merytorycznym Muzeum Okręgowego w Rzeszowie (red. Rafał Kocoł – Kierownik Działu Historycznego). Zawiera ona opis rezultatów projektu, artykuły historyczno-badawcze, archiwalne i współczesne ilustracje opisujące rzeszowskie tradycje fotograficzne oraz konspekt zajęć edukacyjnych. Publikacja jest dostępna druku i wersji elektronicznej w TUTAJ
  • Finał projektu w czasie Obchodów 168. rocznicy urodzin Edwarda Janusza
    Uroczystym uwieńczeniem projektu było uroczyste spotkanie podsumowujące pn. „Obchody 168. rocznicy urodzin Edwarda Janusza” (fotografa i dokumentalisty z przełomu XIX i XX wieku), które odbyło się 19.10.2018 r. W czasie spotkania obyła się premiera publikacji i pokaz materiałów filmowych, powstałych w wyniku zebrania dokumentacji filmowo-fotograficznego i nagrań świadków historii. Otwarte spotkanie było dedykowane wszystkim uczestnikom, wolontariuszom, mediom, przedstawicielom środowiska kultury i edukacji regionalnej. Gościem specjalnym była Pani Elżbieta Kaliszewska – artysta fotografik i prawnuczka E. Janusza, Pani Irena Elgas-Markiewicz – fotograf i wnuczka E. Janusza oraz autorzy publikacji i Dawcy Pamięci. Po spotkaniu rozpoczęto dystrybucję publikacji do szkół, bibliotek, instytucji kultury, mediów oraz udostępnianie jej elektronicznej wersji na stronie www.aparatcaffe.pl wraz z materiałami audio-video.

ZOBACZ FOTORELACJĘ ZE REALIZACJI PROJEKTU

« 1 z 2 »

PODZIĘKOWANIA 

Fundacja Wspierająca Rozwój Kultury „Aparat Caffe” składa serdeczne podziękowania za pomoc oraz współpracę wszystkim, którzy w jakikolwiek sposób przyczynili się do organizacji i realizacji projektu „Kunszt Rzeszowskiej Fotografii”, a są wśród nich:

Dawcy Pamięci:
Alicja Czerwińska, Elżbieta Kawa, Ewa Kowalska, Andrzej Puzio, Wanda Wisłocka oraz Elżbieta Wójcikiewicz

Autorzy artykułów:
Ilona Dusza-Kowalska, Wiesław Haber, Elżbieta Kaliszewska, Rafał E. Kocoł, Jakub Jan Kaska (Jakub Kozioł) oraz Monika Rejewska-Mądrzyk

Przedstawiciele instytucji kultury:
Marta Biały, Joanna Piller (Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Rzeszowie), Ilona Dusza-Kowalska (Fundacja Rzeszowska), Sławomir Gibała
(Rzeszowskie Stowarzyszenie Fotograficzne), Emilia Jakubiec-Lis (Muzeum Etnograficzne w Rzeszowie), Rafał E. Kocoł (Muzeum Okręgowe w Rzeszowie),
Marek Świca oraz Katarzyna Marko (Muzeum Historii Fotografii im. Walerego Rzewuskiego w Krakowie), Karol Wilczyński (Małe Objazdowe Muzeum Fotograficzne w Poznaniu) oraz Ryszard Winiarski (Galeria Fotografii Miasta Rzeszowa)

Prowadzący warsztaty:
Jakub Jan Kaska (Jakub Kozioł)

Przedstawiciele grantodawcy:
Bartosz Skaldawski, Katarzyna Asińska-Paluch oraz Łukasz Ofiara (Narodowy Instytut Dziedzictwa)

Autorzy zdjęć:
Joanna Bród, Iwona Dębiec, Kuba Kowalski, Dominik Matuła oraz Wojciech Pawłowski

Osoby prywatne:
Michał Drozd, Kamil Jarosh, Łukasz Nobis, Namysław Tomaka oraz Karolina Woźniak

Firmy:
Grupa MAD-MAG, Lamelka Studio, BZFZ Sp. z o.o., Plum Project Sp. z o.o.

DOWIEDZ SIĘ JAK WYGLĄDAŁA PRACA W DAWNYM ZAKŁADZIE FOTOGRAFICZNYM OD DAWCÓW PAMIĘCI

Elżbieta Wójcikiewicz – O artystycznym ustawianiu pozy

Elżbieta Wójcikiewicz – O atelierowych zdjęciach ślubnych

Elżbieta Wójcikiewicz – O czasie trwania klasycznego retuszu zdjęć

Elżbieta Wójcikiewicz – O kopiowaniu zdjęć w dawnym zakładzie fotograficznym

Elżbieta Wójcikiewicz – O kliszach i kasetach fotograficznych

Elżbieta Wójcikiewicz – O płukaniu i suszeniu zdjęć w dawnym zakładzie fotograficznym

Elżbieta Wójcikiewicz – O przygotowaniach do zdjęć w dawnym zakładzie fotograficznym

Elżbieta Wójcikiewicz – O retuszu negatywów (1)

Elżbieta Wójcikiewicz – O retuszu negatywów (2)

Elżbieta Wójcikiewicz – O retuszu negatywów (3)

Elżbieta Wójcikiewicz – O retuszu pozytywów – nabieranie farbki na pędzelek

Elżbieta Wójcikiewicz – O retuszu pozytywów

Elżbieta Wójcikiewicz – O retuszowaniu zdjęć

Elżbieta Wójcikiewicz – O ustawieniu podstawowej pozy w atelier fotograficznym

Elżbieta Wójcikiewicz – O wywoływaniu zdjęć w dawnym zakładzie fotograficznym

Andrzej Puzio – O archiwizacji zdjęć w dawnym zakładzie fotograficznym

Andrzej Puzio – O rzeszowskich zakładach fotograficznych w czasie PRL

Andrzej Puzio – O swojej pracy w znacjonalizowanym zakładzie fotograficznym E. Janusza

Andrzej Puzio – O tym jak wprowadzano kolor do rzeszowskich zakładów fotograficznych

Elżbieta Kawa – O ładowaniu kasety fot. i ustawianiu oświetlenia w atelier fot. w latach 50. i 60. XX w.

Elżbieta Kawa – O swojej pracy w zakładzie fotograficznym

Elżbieta Kawa – O wywoływaniu amatorskich filmów małoobrazkowych w dawnym zakładzie fotograficznym

Elżbieta Kawa – O opisywaniu negatywów i wywoływaniu zdjęć

Elżbieta Kawa – O przyjmowaniu i realizacji zamówień w zakładzie fot. w latach 50. i 60. XX w.

Elżbieta Kawa – O suszeniu zdjęć amatorskich w zakładzie fot. w latach 50. i 60. XX w.

Alicja Czerwińska – O swoich początkach w zawodzie fotografa

Alicja Czerwińska – O procesie powstawania zdjęć atelierowych

Alicja Czerwińska – O klasycznym retuszu zdjęć w dawnym zakładzie fotograficznym

Alicja Czerwińska – O retuszerkach w znacjonalizowanym zakładzie E. Janusza

Alicja Czerwińska – O suszeniu i prostowaniu zdjęć w dawnym zakładzie fotograficznym

Alicja Czerwińska – O pracy w znacjonalizowanym zakładzie E. Janusza

Ewa Kowalska – O retuszowaniu zdjęć pod okiem Franciszki Żyradzkiej

Ewa Kowalska i Wanda Wisłocka – O retuszu pozytywów

Ewa Kowalska i Wanda Wisłocka – O robieniu zdjęć atelierowych w Rzeszowie w latach PRL